EKOIQ
Avrupa genelinde kırılan sıcaklık rekorları bitki örtüsünü kurutarak orman yangınlarının daha geniş alanlara yayılmasına neden oldu ve yalnızca bu yıl 400 bin hektardan fazla alan yangında küle döndü. 27 büyük şehrin 16’sının kırmızı sıcaklık alarmına alındığı İtalya’da ise 4 yaşındaki bir çocuk sıcak çarpmasından dolayı hayatını kaybetti. Araştırmacılar, yüzyılın sonuna dek Avrupa’da tehlikeli sıcaklıkların daha fazla insanın ölümüne yol açacağı uyarısında bulundu.
Avrupa genelinde kırılan sıcaklık rekorları, büyük ve daha güçlü orman yangınlarını körüklüyor. Fransa’nın güneybatısında, pazartesi günü Angouleme, Bergerac, Bordeaux, Saint-Emilion ve Saint-Girons şehirlerinde sıcaklık rekorları kırıldı. Ülkenin meteoroloji ve iklim servisi Météo France, bölgede benzeri görülmemiş sıcaklıkların son birkaç 10 yılın ortalamasının 12 derece üzerinde olduğunu bildirdi.
Hırvatistan’da Sibenik’te 39,5 derece ve Dubrovnik’te 38,9 derece sıcaklık rekorları kaydedildi. Aynı anda ülkenin kıyı şeridi boyunca büyük orman yangınları çıktı ve Balkanlar’daki komşu ülkeleri de etkisi altına aldı. Avrupa’nın ötesinde, Kanada genelinde onlarca sıcaklık rekoru kırıldı ve Irak’ta 50 dereceyi aşan rekor sıcaklıklar ülke çapında elektrik kesintilerine yol açtı.
“Bu Yaz Dünya Genelinde Aşırı Sıcaklar Açısından Olağanüstü Geçti”
İklim değişikliği ve çevre üzerine araştırmalar yapan kuruluşlardan Londra merkezli Grantham Araştırma Enstitüsü’nde politika direktörü olan Bob Ward, “Bu yaz, artık her yaz olduğu gibi, dünya genelinde aşırı sıcaklar açısından olağanüstü geçti” dedi.
“Sıcak Hava Dalgasının Temel Özelliği Süresi ve Yayılım Alanı”
İtalya’da, 27 büyük şehrin 16’sı kırmızı sıcaklık alarmına alınırken 4 yaşındaki bir çocuk sıcak çarpmasından hayatını kaybetti. İspanyol meteoroloji kurumu Aemet’in iklim bilimcisi ve sözcüsü José Camacho da “Sıcak hava dalgasının temel özelliği, şiddetinden ziyade süresi ve yayılım alanı” yorumunda bulundu.
“Sıcaklıklar Coğrafi Olarak Çok Geniş Bir Alana Yayıldı”
Fransa’nın güneybatısında, pazartesi günü hava durumu istasyonlarının %40’ı 40 derecenin üzerinde sıcaklık kaydetti. Meteo France’tan iklim bilimci Lauriane Batte, rekorların sadece kırılıp kırılmadığını mı, yoksa “paramparça edildiğini” mi söylemek için henüz erken olduğunu belirtse de sıcakların coğrafi olarak çok geniş bir alana yayıldığını vurguladı. Batte ayrıca 1947’den bu yana Fransa’daki 51 sıcak hava dalgasının yarısından fazlasının son 15 yılda yaşandığını sözlerine ekledi.
Yangın Uzmanları Alarm Zilini Çaldı!
Avrupa genelindeki sıcak hava, bitki örtüsünü kurutarak orman yangınlarının daha geniş alanlara yayılmasına neden oldu. Bilim insanları bu durumu iklimsel koşullar açısından bir “molotof kokteyli” olarak tanımladı. Avrupa Birliği (AB) yangın uzmanları, bu hafta kıta genelinde alarm zilini çaldı. Özellikle Güney Avrupa’nın büyük bölümünde “son derece ciddi” riskler ve İskandinavya’nın bazı bölgelerinde de yüksek anormallikler bekleniyor.
Tehlikeli Sıcaklar 10 binlerce İnsanın Ölümüne Yol Açıyor
Salı günü yayımlanan verilere göre, Avrupa’da bu yıl şimdiye kadar 400 bin hektardan fazla alan yandı. Bu da son 20 yılın bu dönemine göre ortalama değerin %87 fazlası anlamına geldi. Aşırı sıcaklar her yıl Avrupa’da 10 binlerce insanın ölümüne de yol açıyor. Araştırmacılar, yüzyılın sonuna kadar Avrupa’da tehlikeli sıcaklıkların yılda 8 bin ila 80 bin arasında değişen daha fazla insanın ölümüne neden olacağını tahmin ediyor.
“Aşırı Ölümlerde Bölgesel Farklılıklar Bekleyebiliriz”
Londra Hijyen ve Tropikal Tıp Okulu’ndan epidemiyolog Antonio Gasparrini, sıcak hava dalgalarının daha sık hale gelmesiyle birlikte etkili ve çeşitli halk sağlığı önlemlerinin uygulanmasının hayati önem taşıdığını söyledi. Gasparrini, “Son aylarda yaşanan diğer olaylarda olduğu gibi, yalnızca önemli sayıda can kaybı değil, aynı zamanda aşırı ölümlerde bölgesel farklılıklar da bekleyebiliriz” dedi.
Geçen hafta Dünya Meteoroloji Örgütü, orman yangınlarının ve kötü hava kalitesinin aşırı sıcakların sağlık üzerindeki olumsuz etkilerini artırdığını belirtti. Örgüt, ağustos ayının ilk haftasında Batı Asya, Orta Güney Asya, Kuzey Afrika’nın büyük bölümü, Güney Pakistan ve ABD’nin güneybatısında sıcaklıkların 42 dereceyi geçtiğini ve bazı yerlerde 45 derecenin üzerinde ölçüldüğünü açıkladı.
Türkiye’de OGM, Orman Yangınlarına Karşı Beş Yıllık Yol Haritası Hazırladı
Türkiye’de Orman Genel Müdürlüğü (OGM) Türkiye’nin iklim değişikliğiyle mücadelesine katkı vermek amacıyla 2025-2030 İklim Değişikliği Azaltım ve Uyum Stratejisi ile Eylem Planı’nı hazırladı. Planda, iklim değişikliğine yönelik 23 uyum eylemi yer alıyor. Buna göre, ulaştırma sektöründe verimliliğin artırılması için kamu araç filolarında düşük veya sıfır emisyonlu araçlar teşvik edilecek.
Kimyasal Gübreye Alternatif Türler
Tarım sektöründe kimyasal gübreye alternatif organik, organomineral, kompost, yeşil gübre gibi türlerin kullanılması konusunda Ar-Ge projelerine hız verilecek. Tarımsal ormancılık ve canlı rüzgar perdesi faaliyetleri yaygınlaştırılacak. Ekosistemlerin korunması, sürdürülebilir yönetimi, yutak alanlar ile seragazı tutumunun artırılması ve ekosistem kaynaklı emisyonların azaltılması sağlanacak. Başta ormancılık ve tarım olmak üzere sektör genelinde stratejiler, eylem planları, makro planlamalar genişletilecek.
Erken ve Etkili Müdahaleye Destek
Ağaçlandırmaya uygun potansiyel alanlar, saha ölçümleri yanında coğrafi bilgi sistemleri ve uzaktan algılama yöntemleriyle desteklenerek tespit edilecek. Orman yangınlarının önlenmesi, yangınlara erken ve etkili müdahaleye yönelik süreç güçlendirilecek. Yangınlarla mücadelede teknoloji kullanımı yaygınlaştırılacak, yapay zeka destekli karar destek sistemleriyle kaynak kullanımı verimliliği artırılacak.
Erken Uyarı Sistemleri Geliştirilecek
Uydu ve drone gibi uzaktan algılama yöntemleri ile robotik teknolojilerin kullanımı yaygınlaştırılacak. Kuraklık, sel-taşkın, orman yangını ve heyelan konularında tahmin ve erken uyarı sistemleri geliştirilecek. Teknik personele yönelik iklim dostu ormancılık alanında eğitimler verilecek. Seragazı emisyon ve tutum hesaplamaları konusunda teknik altyapı güçlendirilecek.
Biyolojik Çeşitlilik ve Ekosistemlerin Korunması
Kent dokuları içerisinde erişilebilir ve doğal yüzeyleri yoğun yeni park, koruluk, ağaçlandırma alanı, bitkilendirilmiş bahçeler ile yeşil koridorlar oluşturulacak. Kentsel yerleşim alanı çeperlerinde ve sanayi bölgeleri ile yerleşimler arasında yeşil koridorlar kurulacak. Kentsel alanlarda odunsu yeşil alan oranlarının belirlenmesine, izlenmesine ve artırılmasına yönelik belediyeler ve ilgili bakanlıklar işbirliğinde teknik ve yasal bir mekanizma kurulacak. İklim ve doğa okuryazarlığı programları yürütülecek. Okullarda ve üniversitelerdeki eğitim programları, biyolojik çeşitlilik ve ekosistemlerin koruması için gerekli beceri ve niteliklere odaklı olarak güncellenecek.
