EKOIQ
Başta iklim değişikliği olmak üzere tarımsal faaliyetler, sulak alanların azalması, insan etkisi ve genişleyen kentsel gelişim gibi nedenler göçmen kuşların varlığını ve göç yollarını tehdit ediyor. “Kuş Dostu Şehirler ve Topluluklar Yaratmak” temasıyla 14 Ekim Dünya Göçmen Kuşlar Günü’nde, sürdürülebilir şehir planlamaları yoluyla kuş dostu uygulamaları teşvik etmek amaçlanıyor.
Her ilkbaharda ve sonbaharda çok sayıda kuş Kuzey ve Güney yarımküreler arasında göç ediyor. Ancak başta iklim değişikliği olmak üzere tarımsal faaliyetler, sulak alanların azalması gibi nedenlerle bu kuşların büyük bir tehdit altında olduğundan yola çıkan Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu, 2006 yılında 14 Ekim tarihini “Dünya Göçmen Kuşlar Günü” olarak kabul etti.
Gün ile her yıl dünyanın dört bir yanındaki insanlar küresel bir kampanyanın parçası olarak göçmen kuşlar hakkında farkındalık yaratmayı ve onları korumak için uluslararası işbirliğinin gerekliliğini vurgulamaya çalışıyorlar. Bir yandan da kuş göçlerini koruma altına almak amacıyla bilim insanları, dünya genelinde herkesin koruma çalışmalarına katılabilmesini sağlayacak bir yöntem geliştirdiler.
BM destekli kampanya, Göçmen Yaban Hayvanlarının Korunmasına İlişkin Sözleşme (Convention on the Conservation of Migratory Species of Wild Animals – CMS) ve Afrika-Avrasya Göçmen Su Kuşları Anlaşması (Agreement on the Conservation of African-Eurasian Migratory Waterbirds – AEWA) adlı iki çevre sözleşmesi ile destekleniyor. Kampanyanın Amerika kıtası ayağındaki faaliyetleri de Environment for the Americas (EFTA) adlı bir sivil toplum kuruluşu (STK) organize ediyor.
Kuş Dostu Şehir Planlamasına Vurgu Yapılıyor
Dünya Göçmen Kuşlar Günü’nün 2025 teması “Kuş Dostu Şehirler ve Topluluklar Yaratmak” olarak belirlendi. İnsanlarla kuşların sağlıklı bir şekilde bir arada yaşayabilmeleri gerektiğine vurgu yapan tema, metropollerden küçük kasabalara kadar tüm topluluklarda, göçmen kuş popülasyonlarını destekleyen çevrelerin oluşturulmasına ve mevcut alanların bu amaçla uyarlanmasına odaklanacak.
Tema, insan faaliyetleri ve genişleyen kentsel gelişim nedeniyle göçmen kuşların karşı karşıya kaldığı birçok zorluğa dikkat çekecek. Bu bağlamda da kuş dostu uygulamaları içeren stratejik şehir planlamaları ve koruma çabaları için çağrıda bulunulacak.
2025 teması, ulusal ve yerel yönetimlerden işletmelere, topluluk gruplarından bireylere kadar her kesimi harekete geçmeye davet ederken sürdürülebilir yöntemlerle şehir planlaması yoluyla ve sağlıklı yaşam alanları yaratmak, kirliliği azaltmak, cam pencereler ve diğer yapılarla çarpışmaları önlemek gibi kuş dostu uygulamalarla göçmen kuşların geleceğine katkı sunmak amaçlanıyor.
Göç Zamanları Değişime Uğradı
İnsan faaliyetleri kaynaklı iklim değişikliği günümüzde göçmen kuşların en büyük sorunu. Fırtına sıklığının artması, yer altı su seviyelerinin düşmesi, kuraklıkların daha sık yaşanması, deniz seviyesinin yükselmesi ve iklim değişikliğine bağlı habitat kaymaları, göçmen kuşlar üzerinde dramatik etkiler yaratabiliyor.
Yine iklim değişikliğine bağlı olarak bazı küçük kuş türleri günümüzde kışı İspanya, Fransa veya Kuzey Afrika’da geçirmiyor. Bunun yerine üreme dönemlerini geçirdikleri İngiltere’de kalmayı tercih ediyor. Normalde İspanya ve Portekiz’e göç eden turnalar da sığırcıklarla birlikte Almanya’da kalıyor. Ayrıca bazı bölgelerde bahar sıcaklıklarının artması birçok kuşun daha erken varışına neden oluyor. Örneğin, İngiltere’deki kuşlar, 30 yıl öncesine göre üreme alanlarına iki ya da üç hafta daha erken varıyor ve dolayısıyla daha erken üremeye başlıyor.
Yanı sıra tarımda kullanılan zararlı kimyasallar nedeniyle bu kuşların beslenmelerinde önemli bir yer tutan böcek popülasyonunda yaşanan azalma da bir başka önemli tehdidi oluşturuyor.
Sibel Bülay
