EKOIQ
Zeytinliklerle birlikte milli parkları, korunan alanları, sit alanlarını, sulak alanları ve yaban hayatı koruma ve geliştirme sahalarını enerji ve madencilik yatırımlarına açan torba kanun teklifinin kabul edilmesi üzerine TEMA Vakfı, “Suyumuz, toprağımız, zeytinimiz, ormanlarımız ve kültürel varlıklarımız, Cumhuriyet tarihinde hiç olmadığı kadar tehlike altında!” açıklamasını yaptı. Greenpeace Türkiye, “Zeytinlikleri, ormanları, meraları korumaya devam edeceğiz” ifadelerini kullanırken Muğla Büyükşehir Belediyesi’nin teknik raporuna göre, Milas ve Yatağan’daki maden sahalarının genişletilmesi halinde bundan 57 köy etkilenecek, 25 köy ise doğrudan maden sahası içerisinde kalacak.
TBMM Genel Kurulu’nda zeytinliklerin madencilik faaliyetlerine açılmasını öngören ve kamuoyunda “Süper İzin” olarak da anılan, Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi 199 oya karşı 255 oyla kabul edildi.
AKP’nin verdiği önerge ile teklifin 11’inci maddesi ile 3213 sayılı Kanun’a eklenen geçici 45’inci maddenin ikinci fıkrasında yer alan “öncelik verilmek suretiyle” ibaresinden sonra gelmek üzere “taşınan ve taşınamayan zeytin ağacı sayısının en az iki katı zeytin ağacı ile oluşan” ibaresi eklendi ve maddenin dördüncü fıkrası şöyle düzenlendi: “Bu madde kapsamında, yeni tesis edilecek zeytin bahçeleri ile taşınacak zeytin ağaçları için Hazine taşınmazlarına ihtiyaç duyulması halinde, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca uygun görülenler veya maden sahalarının bulunduğu il sınırlarında kamu iktisadi teşebbüslerine ait taşınmazlardan ilgili kamu iktisadi teşebbüsünce uygun görülenler, zeytinliği kamulaştırılan taşınmaz maliklerinden talep edenlere 2/7/1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanunu’nun 63’üncü maddesinde yer alan harca esas değerin %1’i üzerinden 20 yıl süre ile doğrudan kiralanabilir. Kira süresi sonunda bakım yükümlülüklerini yerine getirdiği tespit edilen ve talepte bulunan kiracıların kira süresi onar yıl süreyle uzatılabilir.”
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığınca İzin Verilebilecek
Kanun teklifine göre, elektrik ihtiyacını karşılamak üzere yürütülen madencilik faaliyetlerinin, tapuda zeytinlik olarak kayıtlı veya fiili olarak üzerinde zeytinlik bulunan, sınırları belirtilen alanlara denk gelmesi ve faaliyetlerin başka alanlarda yürütülmesi mümkün olmaması durumunda madencilik faaliyeti yürütülecek kısımdaki zeytin ağaçlarının maden sahasının bulunduğu ilçe ve il sınırlarına öncelik vermek suretiyle taşınmasına, sahada madencilik faaliyetleri yürütülmesine ve bu faaliyetlere ilişkin geçici tesisler inşa edilmesine kamu yararı dikkate alınarak Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nca izin verilebilecek.
Zeytinlik olarak kayıtlı alanlar veya fiili olarak üzerinde zeytinlik bulunan alanlarda madencilik faaliyeti yürütülen her yıl için, bu sahaların rehabilitasyon çalışmalarını temin etmek üzere ruhsat sahibinden işletme ruhsat bedeli kadar ayrıca tahsilat yapılacak. Yeni tesis edilecek zeytin bahçeleri ile taşınacak zeytin ağaçları için Hazine taşınmazlarına ihtiyaç duyulması halinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nca uygun görülenler, zeytinliği kamulaştırılan taşınmaz maliklerinden talep edenlere rayiç bedel üzerinden 10 yıl süreyle doğrudan kiraya verilebilecek.
“Acele Kamulaştırma”
Yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı ön lisans veya üretim lisansı bulunan üretim tesisleri için gerekli özel mülkiyete konu taşınmazların temini amacıyla Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (EPDK) tarafından 31 Aralık 2030’a kadar Kamulaştırma Kanunu kapsamında “acele kamulaştırma” kararı alınabilecek. Bu tarihe kadar işletmeye girecek yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesislerinin izin, kira ve irtifak işlemlerinde %85 indirim uygulanacak. Enerji ithalatının azaltılması, cari açığın düşürülmesi ve yerli kaynaklara dayalı üretimin artırılması için izin, kira ve irtifak işlemlerinde uygulanmakta olan indirimlerin süresi beş yıl uzatılacak.
Genel Kurul’da Gerginlik Tırmandı
Teklif oylanmadan önce söz alan muhalefet grup başkanvekilleri tepkilerini ifade etti. Muhalefet grup başkanvekillerinin söz almasına tepki gösteren AKP’li milletvekilleri bağırarak grup başkanvekillerinin sesini bastırmaya çalıştı. TBMM Başkanvekili Tekin Bingöl, AKP Grup Başkanı Abdullah Güler ve TBMM İdari Amiri Alpay Özalan’ın AKP’li vekilleri uyarmasının ardından muhalefet grup başkanvekilleri konuşmalarına devam edebildi.
“Tüm İtirazlara Kulak Tıkayarak Yasa Meclis’ten Geçti”
Toprağımızı Vermiyoruz Kampanyası, hükümetin ve destekçilerinin, üretici köylülerin, çevre savunucularının, akademisyenlerin ve muhalefet milletvekillerinin tüm itirazlarına kulak tıkayarak yasayı Meclis’ten geçirdiğini belirtti. Açıklamada, “Anayasa’ya aykırı olarak mülklerimize, doğamıza ve yaşam alanlarımıza el koymalarına izin vermeyeceğiz. Sessiz kalacağımızı sanıyorlarsa yanılıyorlar” denildi.
“Toprağımızı, Suyumuzu, Zeytinimizi, Ormanlarımızı Kaybediyoruz!”
TEMA Vakfı, sosyal medya hesabından #KanunKorumazsaMadenYaşatmaz etiketiyle bir paylaşım yaptı: “Maden Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Hazırlanan Torba Yasa Meclis’ten geçti! Suyumuz, toprağımız, zeytinimiz, ormanlarımız ve kültürel varlıklarımız, Cumhuriyet tarihinde hiç olmadığı kadar tehlike altında!”
“Şirketlerin Kârını Düşünen Bu Kanun Bizim için Kabul Edilemez”
Greenpeace Türkiye, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, “Zeytinlikleri, ormanları, meraları tehdit eden kanun tüm itirazlara karşın Meclis’te kabul edildi” diyerek şu değerlendirmelerde bulundu:
“Bu kanun ile;
- ÇED süreçleri zayıflatılacak.
- Ormanlık alanların hızla madenciliğe dönüşme riski artacak.
- Korunan alanlarda madenciliğe izin verilecek.
- Stratejik maden gerekçesiyle kamulaştırma yapılabilecek.
- Tüm yetkiler tek bir kurulda toplanacak.
- Muğla’da zeytinlikler kömür madeni için açılacak.
- Meralar korumasız kalacak.
- Ruhsatsız elektrik tesislerine af gelecek.
- Enerji projeleri için özel mülkler hızlıca kamulaştırılabilecek.
- İzin süreçleri şirketler için hızlanacak.”
Açıklama, “Ormanları ve geleceğimizi değil, şirketlerin kârını düşünen bu kanun bizim için kabul edilemez. Zeytinlikleri, ormanları, meraları korumaya devam edeceğiz” ifadeleriyle noktalandı.
57 Köy Risk Altında, 820 bin Zeytin Ağacı Yok Olabilir
Muğla Büyükşehir Belediyesi de TBMM’de görüşülen torba yasa kapsamında değiştirilmesi planlanan Maden Kanunu ile ilgili olarak Milas ve Yatağan’da muhtarlar, sivil toplum kuruluşları ve yurttaşlarla bir araya gelerek bilgilendirme toplantıları gerçekleştirdi.
Toplantılarda, Meclis gündemindeki yasa değişikliğinin bölge üzerindeki muhtemel etkileri katılımcılarla paylaşıldı. Muğla Büyükşehir Belediyesi’nin hazırladığı teknik rapor doğrultusunda yapılan sunumlarda, yasa değişikliğinin doğa, tarım alanları, zeytinlikler ve su kaynakları üzerindeki olası sonuçları ortaya kondu.
25 Köy Doğrudan Maden Sahası İçerisinde Kalacak
Muğla Büyükşehir Belediyesi’nin teknik raporuna göre, Milas ve Yatağan’daki maden sahalarının genişletilmesi halinde 57 köy etkilenecek, 25 köy ise doğrudan maden sahası içerisinde kalacak. Yaklaşık 4 bin 255 hektarlık zeytinlik alan zarar görecek, 820 bine yakın zeytin ağacının yok olacağı öngörülüyor. Bunun yanı sıra 18 bin 762 hektar orman alanı, 10 bin 490 hektar tarım arazisi ve bin 298 hektarlık doğal sit alanı da olumsuz etkilenecek.
Hem Tarım Alanları hem de Su Kaynakları Tehdit Altında
Raporda, maden sahalarının genişlemesinin yalnızca tarım alanlarını değil, yer altı su kaynaklarını da ciddi şekilde tehdit ettiği vurgulandı. Özellikle Bahçeyaka, Bozarmut ve Turgut-Dipsiz akiferlerinin, maden faaliyetleri nedeniyle zarar görebileceği belirtildi. Drenaj çalışmaları, hafriyat ve patlatma işlemleri sonucunda su dengelerinin bozulacağı; arsenik, mangan gibi ağır metallerin su kaynaklarına karışabileceği yönünde uyarılarda bulunuldu.
Acele Kamulaştırma ve Zeytinlik Düzenlemesi Endişe Yaratıyor
Torba yasa teklifinde yer alan düzenlemeye göre, “stratejik veya kritik maden sahaları” için acele kamulaştırma yapılabilecek. Ayrıca, taşınacak zeytinlikler için Hazine arazilerinin 10 yıl süreyle doğrudan kiraya verilebileceği ifade ediliyor. Raporda, bu düzenlemelerin köylünün mülkiyet hakkını zedeleyeceği ve tarımsal üretimi sekteye uğratacağı endişesi dile getirildi.
