EKOIQ
Avrupa Birliği’nin bilimsel kaynaklarını bütünleştirmeyi öngören Avrupa Araştırma Alanı’nın yayımladığı iki raporda inovasyon gibi öncelikli konu başlıklarında ilerlemeler kaydedildiği ancak yatırımların sürekli kılınmasına yönelik ihtiyacın da olduğuna dikkat çekildi.
Avrupa Birliği’nin (AB) bilim, araştırma ve inovasyon politikalarını daha etkili ve koordineli hale getirmek amacıyla oluşturduğu stratejik bir çerçeve sunan Avrupa Araştırma Alanı’nın (European Research Area – ERA) 2024 yılı için yayımladığı raporlara göre, AB ve üye devletler 2010-2022 arasında kilit önemdeki araştırma ve inovasyon alanlarında önemli ilerlemeler kaydetti.
Yeni yayımlanan raporlar AB üyesi ülkeler ile AB’nin 2021–2027 yılları arasında yürürlükte olan en büyük araştırma ve yenilik (Ar-Ge) finansman programına katılan ülkeleri baz alırken, ERA söz konusu ilerlemeleri şu dört temel öncelikle belirledi:
- Bilgi için gerçekten işlevsel bir iç pazarın derinleştirilmesi,
- Yeşil ve dijital dönüşümün benimsenmesi ve toplumun ERA’ya katılımının artırılması,
- AB genelinde araştırma ve inovasyon mükemmelliğine erişimin güçlendirilmesi,
- Araştırma ve inovasyona yönelik yatırımlar ve reformlarda eşgüdümlü ilerlemenin sağlanması.
ERA, bu önceliklere göre kamuya açık verilerin bulunduğu 19 Ar-Ge göstergesi aracılığıyla, AB düzeyinde dört ERA öncelik alanında kaydedilen ilerlemeyi ortaya koyan bir “puan tablosu” yayımladı. Yanı sıra bir “gösterge paneli” ile de ulusal düzeyde, başarıları ve gelişmeye açık alanları gösteren 50’den fazla göstergeye dayalı olarak daha ayrıntılı bir analiz sundu.
Açık Bilim ve Toplumsal Cinsiyet Eşitliğinde İlerleme Kaydedildi
ERA Puan Tablosu’na göre, AB 2010 ila 2022 yılları arasında açık bilim, toplumsal cinsiyet eşitliği ve küresel etkileşim alanlarında belirgin bir ilerleme kaydetti. Örneğin, bu dönemde AB’de açık erişime sahip yayınların oranı %56,8’den %77,7’ye yükseldi. Akademik personel arasında en yüksek kademe olan A Kadrosu’nda yer alan kadınların oranı ise %19,7’den %27,3’e çıktı. AB’deki yabancı doktora öğrencilerinin oranı da %16,3’ten %22,7’ye yükselerek önemli bir artış gösterdi. Genel olarak, Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH) içinde Ar-Ge’ye ayrılan pay ise 2010’da %1,97 iken, 2022’de %2,27’ye yükseldi.
Olumlu eğilimlere rağmen rapor daha fazla geliştirilmesi gereken bazı alanları da ortaya koydu. Bunlar arasında şirketler ile araştırma kurumları arasındaki işbirliğinden, uzun vadeli araştırma ve inovasyon yatırımları ile politika reformlarının öncelikli hale getirilmesine kadar uzanan çeşitli konular yer aldı. Puan Tablosu’nun bulguları, Avrupa’nın rekabetçiliğini ve sürdürülebilirliğini artırmak için insan ve mali Ar-Ge kaynaklarına ve ortaklıklara sürekli yatırım yapılması gerektiğini vurguladı.
ERA Gösterge Paneli ise ülkelerin açık bilim, araştırma altyapıları ve küresel etkileşim alanlarında önemli ilerlemeler kaydettiğini göstermekle beraber araştırma hareketliliğinin artırılması ve akademi ile sanayi arasındaki işbirliğinin geliştirilmesi konularında hâlâ zorluklar yaşandığına dikkat çekti.
Yeşil ve dijital dönüşüme yönelik olarak bazı ülkelerin çevresel Ar-Ge yatırımlarında kararlı adımlar attığı bazı ülkelerin ise bu alanlarda düşük performans veya gerileme sergilediğine dikkat çekildi. Yanı sıra raporun bulguları, çoğu ülkede özel sektörün Ar-Ge yatırımlarının artırılması gerektiğini de ortaya koydu. ERA’nın her iki raporu da önümüzdeki 18 ayı kapsayacak olan AB düzeyindeki İzleme Raporu ile tamamlanacak.
