Ekim Ayında Gözümüzden Kaçmayanlar

Anayasa Mahkemesi (AYM), zeytin alanlarının yok edilerek madencilik faaliyetlerine açılmasını da öngören yasanın iptali ve yürütmesinin durdurulması istemiyle açılan davada ilk incelemesini tamamladı; Bilim insanları süt ve peynirlerde mikroplastik parçacıklarının varlığını ortaya çıkardı; İklim krizi nedeniyle Kuzey Yarımküre’nin geri kalanından dört kat daha hızlı ısınan ve böcekler için daha yaşanabilir hale gelen İzlanda’da ilk kez sivrisinek görüldü.

Anayasa Mahkemesi (AYM), zeytin alanlarının yok edilerek madencilik faaliyetlerine açılmasını da öngören yasanın iptali ve yürütmesinin durdurulması istemiyle açılan davada ilk incelemesini tamamladı. Yüksek Mahkeme, iptal istemini daha sonra belirlenecek bir günde esastan görüşerek karara bağlayacak; düzenlemenin yürürlüğünün durdurulması istemine de esas inceleme aşamasında karar verecek.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın hazırladığı Ulusal Döngüsel Ekonomi Stratejisi ve Eylem Planı (UDESEP), Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Planda; döngüsel ürünler, öncelikli sektörler, atık önleme ve azaltım, döngüsel ekonominin yaygınlaştırılması, yatay eylemler ve ilerlemenin izlenmesi başlıkları altında altı stratejik hedef belirlendi. Bu hedeflere ulaşılması için 53 eylem hayata geçirilecek.

Bilim insanları süt ve peynirlerde mikroplastik parçacıklarının varlığını ortaya çıkardı. Araştırmacılar, süt, taze ve eski peynirlerden oluşan 28 süt ürünü örneğini kızılötesi mikrospektroskopi kullanarak analiz etti. Bulunan mikroplastiklerin işleme ve paketlemeden kaynaklandığı düşünülüyor.

Deloitte’in C-suite Sustainability Report‘u, şirketlerin %83’ünün sürdürülebilirlik yatırımlarını artırdığını ancak artış ivmesinin yavaşladığını ortaya koydu. Şirketlerin %81’i halihazırda yapay zekayı sürdürülebilirlik çalışmalarına destek olarak kullanıyor. En yaygın alanlar ise operasyonel verimlilik (%65), emisyon azaltımı (%53) ve yeni ürün geliştirme (%52).

Norveç’te eylül ayında satılan tüm yeni otomobillerin %98,3’ünü tamamen elektrikli araçlar oluşturdu. Bu, şimdiye kadar kaydedilen en yüksek oran olurken, satışlarda yeni bir elektrikli rekoruna imza atıldı.

Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün açıkladığı 1 Ekim 2024-30 Eylül 2025 dönemi “2025 Su Yılı Raporu“na göre yağışlar, uzun yıllar ortalamasının %26, geçen yılın aynı döneminin %29 altında kalarak metrekareye 422,5 kg olarak ölçüldü; Türkiye genelinde yağışlar, 52 yılın en düşük seviyesine indi.

The Guardian’da yayımlanan ve Brezilya ormanlarında araştırma yapan bir grup doğa bilimcinin çalışmalarına odaklanan makale, giderek artan ormansızlaşmanın kelebeklerin renk çeşitliliğinde azalmaya neden olduğunu ortaya koydu.

Türkiye’nin “hava kirliliği karnesi” Kara Rapor’un yedincisi çıktı. Rapora göre, ilk kez hesaplanan partikül madde PM2.5 hava kirliliğinin Türkiye ekonomisine yükünün bir yılda 138 milyar dolar (2024 GSYH’sinin yaklaşık %10’u) olduğu belirlendi. Ayrıca hava kirliliğinin düzeyi Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) önerdiği seviyeye çekilirse Türkiye’de yılda en az 60 bin hayat kurtarılabilir. Rapora göre, havası en kirli iller Iğdır, Erzincan ve Kütahya.

İklim krizi nedeniyle Kuzey Yarımküre’nin geri kalanından dört kat daha hızlı ısınan ve böcekler için daha yaşanabilir hale gelen İzlanda’da ilk kez sivrisinek görüldü. İzlanda bu keşfe kadar kısmen soğuk iklimi sayesinde asla sivrisinek görülmeyen iki yerden biriydi. Diğeri ise Antarktika.

2025’te “Sürdürülebilir Çevre ve İklim Değişikliği” programına 19,4 milyar TL ödenek ayrılmıştı. 2026 teklifinde ise bu tutar 18,9 milyar TL’ye geriledi. Genel bütçe artarken, yapılan teklifte bu kalemde nominal olarak %2,6’lık, enflasyon etkisiyle yaklaşık %30-35’lik reel bir azalma yaşandı. Greenpeace Türkiye, bütçenin sosyal ve ekolojik adaleti sağlamaktan uzak olduğunu; düşük-orta gelirli kesimlerin vergi yükünün ağırlaştığını vurguladı.

Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, İstanbul Havalimanı’nda 21 Aralık 2024’te ele geçirilen ve “Zeytin” adı verilen yavru gorile yapılan DNA testi sonucunda hayvanın Nijerya menşeli olmadığının tespit edildiğini ve Türkiye’de kalmasına karar verildiğini bildirdi.

Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO), milyonlarca kişinin, ekonomik varlıklara ve hayati altyapıya giderek daha fazla zarar veren tehlikeli hava koşullarına karşı korumadan yoksun olduğunu bildirdi. Hazırlanan rapora göre, “Herkes için Erken Uyarılar” hizmetlerine sahip ülke sayısı son 10 yılda iki kattan fazla artsa da büyük eksiklikler devam ediyor.