Dördüncü Kentleşme ve İklim Değişikliği Bakanlar Toplantısı

COP30 Başkanı Büyükelçi André Corrêa do Lago, ulusal, bölgesel ve yerel yönetimlerin küresel bir gündem olan iklim mücadelesi etrafında bir araya gelmelerinin önemini “Valilerin ve belediye başkanlarının varlığı son derece önemlidir çünkü ulus-altı yönetimler, COP’larda alınan kararların uygulanmasında merkezi bir rol oynamaktadır. Brezilya’da büyümeyi, istihdamı ve insanların yaşam koşullarını iyileştirmeyi hedefleyen ortak bir gündem etrafında tüm ulus altı yönetimlerin bir araya geldiğini dünyanın görmesi büyük önem taşımaktadır” sözleriyle vurguladı.

Sibel BÜLAY, [email protected]

SKA-11 için 11. Ayın 11. Günü

İlk Kentleşme ve İklim Değişikliği Bakanlar Toplantısı, 17 Kasım 2022’de, Şarm-el Şeyh’te yer alan COP27 sırasında gerçekleşti. Bu toplantı son derece önemli çünkü kentsel alanlar küresel CO₂ emisyonlarının %70’inden fazlasını üretiyor; dünya enerjisinin çoğunu tüketiyor ve şehirlerin katkısı olmazsa küresel iklim hedeflerine ulaşılamaz. Başka bir deyişle şehirler ve bölgeler hem iklim krizinin hem de çözümlerinin merkezinde yer alıyor. Dahası, iklim politikalarının çoğu (toplu taşıma, binalar, atık, dayanıklılık, uyum) ulusal hükümetler tarafından değil, yerel ve bölgesel yetkililer tarafından yürütülüyor.

Bakanlar düzeyinde gerçekleşen bu toplantılar, yerel yöneticilerin yıllar boyu çabaları sonucunda çok düzeyli yönetişimin iklim hedeflerine ulaşmada kritik önem taşıdığının kabul edilmesiyle başladı.

COP30 Bakanlar Toplantısı

Şehirleşme ve iklim değişikliği konulu Dördüncü Bakanlar Zirvesi iklim eylemini hızlandırmada kentleşmenin merkezi rolünü vurgulamak için bakanları, belediye başkanlarını, valileri, toplum liderlerini ve küresel ortakları bir araya getirdi.

COP30 Başkanı Büyükelçi André Corrêa do Lago, ulusal, bölgesel ve yerel yönetimlerin küresel bir gündem olan iklim mücadelesi etrafında bir araya gelmelerinin önemini “Valilerin ve belediye başkanlarının varlığı son derece önemlidir çünkü ulus-altı yönetimler, COP’larda alınan kararların uygulanmasında merkezi bir rol oynamaktadır. Brezilya’da büyümeyi, istihdamı ve insanların yaşam koşullarını iyileştirmeyi hedefleyen ortak bir gündem etrafında tüm ulus altı yönetimlerin bir araya geldiğini dünyanın görmesi büyük önem taşımaktadır” sözleriyle vurguladı.

Dört Tema

COP30’un Kentler Günü’nde düzenlenen Bakanlar Zirvesi dört tema üzerine odaklandı:

• Bilim ve Araştırma: Ulusal Katkı Beyanlarında (NDC) yer alan kentsel iklim eylem planlarının geliştirilmesinde bilime, araştırmaya ve yerel bilgiye dayanılmasının sağlanması.
• Konut ve Gayriresmi Yerleşimler: İklime dirençli konutlar da dahil olmak üzere kapsayıcı ve dirençli kentleşme yollarının araştırılması ve gayriresmi yerleşimlerdeki koşulların iyileştirilmesi.
• Kentsel İklim Finansmanı ve Çok Düzeyli Yönetişim: İklim eylemlerinin uygulanmasını sağlamak için finansmanın yerel ve bölgesel yönetimlere akışının hızlandırılması.
• Şehirlerde Doğa, Sağlık ve Dayanıklılık: Doğaya dayalı çözümlerin ve kentleri yeşillendirme girişimlerinin kentsel dayanıklılık, halk sağlığı ve biyolojik çeşitlilik üzerinde etkilerinin araştırılması. Su, atık ve aşırı sıcaklığın kentsel iklim gündeminin kritik bileşenleri olarak kabul edilmesi.

LGMA Beyanı

Bakanlar Toplantısı’nın kapanışında, Yerel Yönetimler ve Belediye Yetkilileri* (LGMA) adına ICLEI Başkanı (ve İsveç Malmö Belediye Başkanı) Katrin Stjernfeldt Jammeh konuştu: “Bugünkü Yüksek Düzeyde Bakanlar Diyaloğu’ndan çok ilham aldım. Ayrıca, ulusal iklim eylem planlarında çok düzeyli yönetişimin hızlandırılmasına yönelik taahhütleri ve NDC’lerin Paris hedeflerini uygulamaya yönelik taahhütlerini takdir ediyorum. Paris Anlaşması’ndan bu yana şehirler ve bölgeler çalışmalarıyla örnek teşkil ediyor.

LGMA’nın yerel ve ulus-altı liderleri olarak tüm taraflarla çalışma konusundaki güçlü kararlılığımızı yeniden teyit ediyoruz.  Yerel eylemlerimizi Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC) kapsamındaki yeni ulusal iklim planlarına entegre etmek ve uyumlu hale getirmek için uygun yolları arayacağız. NDC’lerine çok düzeyli işbirliği ve kentleşmeyi dahil eden yerel ve bölgesel liderler ve onların ulusal hükümetleriyle birlikte çalışacağız.

Bugünkü Bakanlar Toplantısı’nda bir araya gelen iklim, şehirleşme ve iskan bakanlarına net bir mesajım var: LGMA kapsamındaki şehirler ve bölgeler, bugünkü tartışmaların sonuçlarını müzakere edilen COP30 sonuçlarına dönüştürmek için sizinle birlikte çalışmaya hazır.

Bunun için sizden çok düzeyli işbirliğini ve kentleşmeyi UNFCCC süreçlerine aşağıdaki şekilde dahil etmenizi rica ediyoruz. Gelişmiş çok düzeyli iklim eylemi için UNFCCC sürecinde yeni mekanizmalara ihtiyacımız var. Bunun 2027 yılında IPCC ‘Şehirler Özel Raporu’ ile tamamlanması ve 2028 yılında Küresel Durum Değerlendirmesi ile birlikte UNFCCC kapsamında entegre, bütünsel bir çalışma programına dönüştürülmesi gerekmektedir.

Yerel ve bölgesel öncelikleri yansıtan ve Küresel Uyum Hedefi’ne yönelik ilerlemeyi yakalayan uyum göstergelerine ihtiyacımız var. Adil geçiş politikalarını ve planlarını uygulamak için ulusal hükümetlerin vazgeçilmez ortakları olarak yerel ve ulus-altı aktörlerin resmi olarak tanınmasını istiyoruz.

İklim finansmanının küresel finans mimarisinde yerelleştirilmesini ve kaynakların Küresel Güney ve kuzeydeki yerel ve bölgesel yönetimlere uygun şekilde yönlendirilmesini sağlamayı istiyoruz. UN80 reformları da dahil olmak üzere küresel iklim ve sürdürülebilirlik gündeminde çok düzeyli işbirliğinde yeni bir dönem başlatmaya hazırız.

Bu pozisyonlar dünya çapında binlerce yerel ve bölgesel yönetim tarafından onaylanmaktadır. Yenilikçiyiz, kararlıyız ve halihazırda değişimi hayata geçiriyoruz. Ortak geleceğimizin koruyucuları olarak buradayız. Umudumuz bizi cesaret ve birlik içinde hareket etmeye sevk ediyor.”

Sonuçlar

• Bakanlar ve belediye başkanları ulusal, bölgesel ve yerel düzeylerde koordinasyonu güçlendirmeye yönelik somut adımların atılması; NDC’lerin yerelleştirilmesi; iklim finansmanına erişimin genişletilmesi ve şehirlerdeki entegre eylemin ölçeklendirilmesi üzerinde anlaştılar.
• Katılımcılar, yerel ve bölgesel yönetimlerin Paris Anlaşması hedeflerinin uygulanmasında kilit ortaklar olarak daha fazla rol alması ve kentsel önceliklerin gelecekteki iklim eylemlerine dahil edilmesi yönünde çağrıda bulundu.
• Yerel yönetimlerin küresel iklim hedeflerine ve Yeni Kentsel Gündem ve Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları’na ulaşmada kritik ortaklar olarak tanınması zirvenin önemli bir sonucu.
• Şehirlerin ve bölgelerin iklim eylemleri olmadan NDC3’lerin uygulanması olanaksız. Katılımcılar, iklim ve kentsel gündemleri hizalayarak kentlerin geleceği açısından daha eşitlikçi, kapsayıcı, dirençli ve sürdürülebilir bir yol haritası ortaya koydular.

Bakanlar Toplantısı’nın sonuçları, iklim çözümlerinin motoru olarak şehirler ve topluluklara yönelik sürdürülebilir yatırım çağrısını güçlendiriyor. Sonuçlar aynı zamanda COP30 müzakere gündemine katkı sunuyor ve 2026’da Bakü’de düzenlenecek Dünya Kentsel Forumu kapsamındaki görüşmelere önemli girdi sağlıyor.

* LGMA, UNFCCC kapsamında yerel ve alt ulusal yönetimlerin resmi sesi olarak hizmet veriyor. 1995’ten bu yana kurulan LGMA, özellikle NDC’lerin geliştirilmesinde ve dönüştürücü iklim girişimlerini yönlendirmede yerel yönetimlerin iklim eylemindeki temel rolünü savunur. LGMA, yerel yönetimlerin küresel iklim stratejilerinde merkezi aktörler olarak tanınmaları için çalışır, görüşlerinin ve calışmalarının iklim müzakerelerinde ve politikalarda dikkate alınmalarını sağlar.